تغذیه در طب ایرانی، اسلامی

تغذیه در طب ایرانی، اسلامی

تألیف:

دکتر غلامرضا کردافشاری، دکتر حوریه محمدی کناری، دکتر سید سعید اسماعیلی، دکتر مریم مقیمی

(هرگونه استفاده و نقل قول از این نوشتار به شرط انتقال درست و امانتدارانه مفاهیم آن مجاز و مورد امتنان خواهد بود)

پیش گفتار

  زینت و زیبایی نظام هستی زمانی آشکارتر می گردد که انسان جهان آفرینش را از منظر سازمان دهنده و خالق و ایجاد کننده ی آن نگاه کند و قانونمندی های حاکم بر آن را از زبان پیامبران الهی بشنود و حکمت چینش عناصر خلقت را با پیام آنان درک نماید.

  در این صورت به نظم و انضباطی وصف ناشدنی و قوانین و قواعدی ساده و سازگار با سطح فهم عامه دست خواهد یافت که بر سراسر گیتی حاکم است و سلامت و سعادت آدمی زمانی میسر است که خود را با آن قوانین سازگار نماید و حرکت و تلاش خود را با آن همسان سازد که در آن صورت، زندگی انسان، پرواز بر روی بال قواعد و نظام دقیق طراحی شده توسط حضرت باری تعالی است که سختی و خشونت در آن راه ندارد، ناکامی و ناکارآمدی در آن رسوخ نمی کند، همه چیز هم گام و هم زبان و هم راه و هم آوا و هم سوی حرکت بشر می شود و مسیر تکامل را به سوی انسان باز می کند و خورشید امید را در مشرق طالع انسان فروزان نگاه می دارد.

  از جمله قانونمندی های حاکم بر نظام هستی، طراحی مزاج خلقت است که درک آن زندگی را سهل می سازد و بهره وری از آن را ممکن و میسر می نماید.

  خداوند تبارک و تعالی، آسمان ها و زمین و مخلوقات مابین آن (سیارات، کائنات، نباتات، حیوانات، جن و انس)، پندارها، گفتارها، رفتارها، حرص و آز، کینه، تواضع، بخشش، عشق، ایثار و مجموعه ی پدیده های اخلاقی را دارای مزاج و سرشت آفریده است. سردی و گرمی، زوجی از عناصر خلقتند که بر اساس نقل قرآن کریم مبنای ایجاد کل نظام هستی اند ((وَ مِن کُلِّ شَیءٍ خَلَقنا زَوجَین)) (سوره ی مبارک ذاریات آیه ۴۹)

  برخی از موجودات مانند ابلیس و جن از عنصر گرمی خلق شده اند ((خَلَقتنی مِن نار)) (سوره ی مبارک اعراف آیه ۱۲). برخی از حیوانات نیز عنصر غالب خلقت آن ها از یک مزاج نشأت می گیرد مانند زنبور که از جنس صفراست و عنصر آتشی در آن غلبه دارد و یا مانند مورچه که از جنس سوداست و عنصر خاکی در آن غلبه دارد. در پستانداران مصداق مزاج ها را این گونه می توان بیان کرد که شیر درنده از خون قالب آفریده شده و عنصر هوایی در آن غلبه دارد، الاغ از بلغم غالب آفریده شده و عنصر آبی در آن غلبه دارد، سگ از سودا آفریده شده و عنصر خاکی در آن برتری دارد، گرگ از صفرا آفریده شده و عنصر آتشی در آن برتری دارد. در خزندگان نیز اختلاف در ترکیب عناصر خلقت آنان مشهود است.

  در گیاهان وجود عناصر چهارگانه به وضوح مشاهده می شود که تظاهرات بالینی آن را هنگام تناول درک می کنیم. گیاهانی که خوردن آن ها موجب ایجاد گرمی در بدن می شوند را گیاهان گرم و تر و گیاهانی که خوردن و حتی لمس آن ها موجب گرمی شدید و تشنگی فوری شده و تکرار مصرف آن ها ایجاد خارش و سوزش در تن می نماید را گرم و خشک می نامیم. گیاهانی که موجب دفع حرارت بدن شده و تشنگی را فرو می نشانند و تکرار مصرف آن ها باعث کاهش انرژی می گردد را سرد و تر نام گذاری می کنیم و گیاهانی که از گرمی بدن می کاهند لکن رفع تشنگی نمی کنند، بلکه تکرار مصرف آن ها خشکی بدن و لاغری به همراه دارد را گیاهان سرد و خشک به حساب می آوریم. در مجموع عناصر گرم و خشک را صفرازا، گرم و تر را مولد خون، عناصر سرد و تر را بلغم زا و مواد و عناصر سرد و خشک را سودازا نام گذاری می کنیم.

1+

درباره نویسنده

کارشناس حوزه ی فناوری اطلاعات، 15 سال تجربه ی حرفه ای در زمینه ی سیستم های عامل ویندوز، مکینتاش و لینوکس؛ و محیط مایکروسافت آفیس و اینترنت

مطالب مرتبط: